🕒 09:11
Στην στρατιωτική κινητικότητα θα διατεθούν για πρώτη φορά κεφάλαια 17,6 δισ. ευρώ, βάσει του νέου Πολυετούς Δημοσιονομικού Σχεδίου
Η Ευρώπη επενδύει στην άμυνα: Νέος προϋπολογισμός, νέα στρατηγική ασφάλειας
Οι τελευταίοι μήνες κατέστησαν σαφές ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) αλλάζει ριζικά τον τρόπο που προσεγγίζει την πολιτική άμυνας και ασφάλειας. Ο υπό διαμόρφωση πολυετής προϋπολογισμός 2028–2034, ύψους σχεδόν 2 τρισ. ευρώ, περιλαμβάνει για πρώτη φορά αυτόνομο σκέλος αμυντικής χρηματοδότησης, εντάσσοντας την άμυνα στον σκληρό πυρήνα της ευρωπαϊκής στρατηγικής.
Πλέον, η ενίσχυση των αμυντικών δυνατοτήτων της ΕΕ δεν αντιμετωπίζεται αποσπασματικά, αλλά ως θεμελιώδης πυλώνας για τη γεωπολιτική της προστασία, την οικονομική της αυτονομία και την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας.
131 δισ. ευρώ για άμυνα μέσω του European Competitiveness Fund
Μέσα από το νέο European Competitiveness Fund (ECF), το οποίο θα συγκεντρώνει πάνω από 410 δισ. ευρώ, προβλέπεται η διάθεση τουλάχιστον 131 δισ. ευρώ για την άμυνα — ποσό πολλαπλάσιο σε σύγκριση με την περίοδο 2021–2027. Η χρηματοδότηση δεν αφορά μόνο εξοπλιστικά προγράμματα, αλλά και:
- Διασυνοριακή στρατιωτική κινητικότητα
- Αναβάθμιση υποδομών logistics
- Ανάπτυξη καινοτόμων τεχνολογιών
- Στήριξη της εγχώριας αμυντικής βιομηχανίας
Η άμυνα συνδέεται άμεσα με τον στόχο της στρατηγικής αυτονομίας της ΕΕ, όπως επισημαίνεται και στα συνοδευτικά έγγραφα του προϋπολογισμού:
«Οι στρατηγικές επενδύσεις στις αμυντικές ικανότητες και στην κινητικότητα είναι ζωτικής σημασίας για τη γεωπολιτική στάση της Ευρώπης και την ικανότητά της να ενεργεί αυτόνομα όπου χρειάζεται».
CEF: Από τις πολιτικές υποδομές στις στρατιωτικές ανάγκες
Κομβικό ρόλο στον νέο σχεδιασμό κατέχει ο μηχανισμός Connecting Europe Facility (CEF), ο οποίος μετεξελίσσεται σε διπλής χρήσης εργαλείο, χρηματοδοτώντας έργα που εξυπηρετούν τόσο πολιτικές όσο και στρατιωτικές ανάγκες.
Ο νέος CEF για την περίοδο 2028–2034 προβλέπει:
- 50+ δισ. ευρώ συνολική χρηματοδότηση
- 17,6 δισ. ευρώ αποκλειστικά για στρατιωτική κινητικότητα (από μόλις 1,7 δισ. στην προηγούμενη περίοδο)
Οι τομείς του CEF περιλαμβάνουν:
- Μεταφορές: σιδηρόδρομοι, λιμάνια, αυτοκινητόδρομοι, logistics hubs
- Ενέργεια: ενεργειακά δίκτυα, ΑΠΕ, υποδομές αποθήκευσης
- Ψηφιακή συνδεσιμότητα: ευρυζωνικά δίκτυα, 5G, υπερυπολογιστές
Χρηματοδότηση έργων διπλής χρήσης – Στρατιωτικά κριτήρια στις υποδομές
Οι επιλέξιμες υποδομές θα πρέπει:
- Να βρίσκονται εντός των ορισμένων στρατιωτικών διαδρόμων
- Να πληρούν τεχνικές προδιαγραφές για μεταφορά στρατιωτικού εξοπλισμού (ύψος, βάρος, ακτίνα στροφής κ.ά.)
- Να συνδέονται με το ευρωπαϊκό δίκτυο TEN-T
Τα ποσοστά χρηματοδότησης περιλαμβάνουν:
- Έως 50% για μελέτες
- Έως 30% για έργα κατασκευής
- Έως 50% για έργα με στρατιωτική συνιστώσα
- Έως 85% για στρατηγικά διασυνοριακά έργα μέσω κονδυλίων συνοχής
Η Ελλάδα σε στρατηγική θέση – Δύο διάδρομοι διέρχονται από τη χώρα
Η Ελλάδα επωφελείται σημαντικά από τη νέα στρατηγική, καθώς βρίσκεται πάνω σε δύο από τους τέσσερις προτεραιοποιημένους διαδρόμους στρατιωτικής κινητικότητας:
- Κεντρικός – Νότιος Διάδρομος
- Ανατολικός Διάδρομος (διατρέχει τα Βαλκάνια και ενώνει τη νοτιοανατολική Ευρώπη με το κεντρικό ευρωπαϊκό δίκτυο)
Η γεωγραφική της θέση επιτρέπει την υποβολή έργων στρατιωτικής και πολιτικής σημασίας, όπως:
- Αναβάθμιση λιμανιών
- Σιδηροδρομικές και οδικές υποδομές
- Κέντρα logistics υψηλής ταχύτητας
- Συγκοινωνιακοί κόμβοι στρατηγικής σημασίας
Η εμπλοκή της ελληνικής πλευράς – Πρωταγωνιστικός ρόλος Τζιτζικώστα
Η ελληνική κυβέρνηση, αλλά και ο Έλληνας Επίτροπος Μεταφορών Απόστολος Τζιτζικώστας, δίνουν ιδιαίτερη σημασία στην ενεργή συμμετοχή της χώρας. Η Ελλάδα είναι μέρος δύο σεναρίων στρατιωτικής μετακίνησης δυνάμεων (CEPA):
- Σενάριο 3: “Focșani Gate” – από Ρουμανία προς Βαλκάνια
- Σενάριο 4: “Western Balkans” – από Δυτικά Βαλκάνια προς Μεσόγειο
Η παρουσία στους συγκεκριμένους διαδρόμους επιτρέπει τη διεκδίκηση κονδυλίων για έργα με γεωπολιτική και οικονομική αξία, καθιστώντας την Ελλάδα βασικό κόμβο στρατιωτικής και πολιτικής κινητικότητας για την Ευρώπη.
Κώστας Αποστολόπουλος
Οικονομικός συντάκτης