🕒 10:59
Δεν πάνε και πολλά χρόνια από τότε που οι γιορτές ήταν μια ολόκληρη οικογενειακή περιπέτεια: η οικογένεια γύρω από το μεγάλο τραπέζι με τον απαραίτητο μπάρμπα που «θα κάτσει με την νεολαία», το εορταστικό μενού με τις σπεσιαλιτέ της θείας και της γιαγιάς, τα δώρα που επιλέγονταν εξαντλητικά, τα παιδιά που έβγαιναν για κάλαντα και μπορεί να έφταναν ασυνόδευτα μέχρι την άλλη άκρη της πόλης. Αν τα διηγηθεί αυτά κανείς σε έναν πιτσιρικά μάλλον θα ακούσει συγκαταβατικά ένα «οk, boomer» και θα μαζευτεί στη γωνίτσα του προσπαθώντας να καταλάβει πως άλλαξε τόσο γρήγορα ο κόσμος – ματαίως.
Πόσο απέχουν τα χριστούγεννα του αναλογικού από τον ψηφιακό κόσμο; Λίγα χρόνια μόλις, αλλά έτη φωτός. Όχι μονάχα γιατί η τεχνολογία αλλάζει όλη την εμπειρία, αλλά και γιατί οι κοινωνίες μας μετασχηματίζονται ιλιγγιωδώς. Σήμερα μια σειρά από εφαρμογές της Τεχνητής Νοημοσύνης αναλαμβάνουν από το να προτείνουν εορταστικό μενού και να ιδέες για να διακοσμήσεις το σπίτι σου, μέχρι play lists για το χριστουγεννιάτικο πάρτι, δώρο για τον κάθε δικό σου, μηνύματα για να στείλεις ευχές. Κι αν για κάποιο λόγο βρεθείς μόνος, ένα γιορτινό chat bot θα είναι εδώ για να σου κρατήσει συντροφιά.
Δυστοπία ή πρόοδος; Τεχνοφοβικοί και τεχνοουτοπιστές, παρακολουθούμε όλοι την τεχνητή νοημοσύνη να εξελίσσεται πιο γρήγορα από όσο θα μπορούσε κανείς να φανταστεί. Κι η ανθρώπινη ιστορία – η συλλογική μας ιστορία- μοιάζει να έχει μπει στον επιταχυντή. Αλλάζουν λοιπόν όλα με ορμή – ακόμα και τα Χριστούγεννα. Από όλες αυτές τις αλλαγές που φέρνει μαζί του αυτός ο «γενναίος, νέος κόσμος» μια φαίνεται ωστόσο να είναι η πιο σπαρακτική: άνθρωποι μέσα στη γιορτή που ολομόναχοι ανταλλάσσουν ευχές με ένα chatbot.
Μια σειρά έρευνες επιβεβαιώνουν αυτό που πολλοί διαισθανόμαστε: οι άνθρωποι νιώθουμε όλο και περισσότερο μόνοι και μάλιστα από πολύ νεαρή ηλικία. Από την gen z μέχρι τους boomers, ένα κύμα μοναξιάς σαρώνει τον πλανήτη. Ερευνητές από το Πανεπιστήμιο Emory των ΗΠΑ σε συνεργασία με Κολούμπια της Νέας Υόρκης και ιδρύματα στον Καναδά, τη Χιλή και το Πανεπιστήμιο, εξέτασαν στοιχεία από περισσότερα από 64.000 άτομα ηλικίας 50 – 90 ετών σε 29 χώρες της Βόρειας Αμερικής, της Ευρώπης, και της Μέσης Ανατολής. Η έρευνα καταρρίπτει αυτό που στερεοτυπικά έχουμε στο μυαλό μας, ότι τάχα οι ηλιόλουστες εξωστρεφείς χώρες του Νότου δεν υποφέρουν από μοναξιά. Είναι ακριβώς οι χώρες της νότιας και ανατολικής Ευρώπης που παρουσιάζουν τα υψηλότερα επίπεδα μοναξιάς, με πρωταθλήτριες την Ελλάδα και την Κύπρο (και οι δύο με σκορ 1,7), ακολουθούμενες από τη Σλοβακία (1,5) και την Ιταλία (1,3). Σε άλλη μελέτη του Πανεπιστημίου της Αριζόνα βασίστηκε σε σύνολα δεδομένων που αποτελούνταν από αντιπροσωπευτικά δείγματα ανθρώπων, ηλικίας 40-65 ετών, που ζούσαν σε 14 χώρες, καταγράφεται ότι η μοναξιά αυξήθηκε απότομα στους ενήλικες 40 – 65 ετών στην Ιταλία, την Ισπανία και την Ελλάδα.
Την έχουν χαρακτηρίσει ως επιδημία της σύγχρονης εποχής, άλλοι επιστήμονες λένε πια πως είναι ενδημική στις νεοφιλελεύθερες κοινωνίες, που δεν έχουν ισχυρά δίκτυα κοινωνικής προστασίας κι οι άνθρωποι εργάζονται με εξοντωτικούς ρυθμούς. Σε κάθε περίπτωση η μοναξιά είναι εμμένουσα και διαβρωτική. Κι αυτές τις «φωτεινές μέρες» ίσως και πιο άγρια. Το γιατί μας το εξηγεί η συμβουλευτική ψυχολόγος Ράνια Γιακουμάκη: «το αίσθημα μοναξιάς είναι πιο εμφανές τις γιορτινές μέρες και ιδιαίτερα αυτής των Χριστουγέννων. Η κοινωνική επιταγή του να είμαστε χαρούμενοι συχνά δεν συντονίζεται με το πως νιώθουμε μέσα μας κι αυτό εντείνει το συναίσθημα της μοναξιάς και της αποξένωσης. Συχνά οι άνθρωποι υποφέρουν όμως κρύβουν την θλίψη τους κάτω από ένα χαμόγελο».
dnews.gr