Μια συγκινητική αναφορά στους πεσόντες, τους τραυματίες και τους ανθρώπους της Αμυγδαλιάς που συμμετείχαν στον Ελληνοϊταλικό Πόλεμο του 1940–1941, μέσα από την καταγραφή του Δημήτρη Ντάσκα.
Η ιστορία του Έπους του 1940 δεν γράφτηκε μόνο στα μεγάλα πεδία των μαχών, αλλά και στα μικρά χωριά της ελληνικής υπαίθρου, που είδαν τους ανθρώπους τους να εγκαταλείπουν τις οικογένειες, τις εργασίες και την καθημερινότητά τους για να ανταποκριθούν στο κάλεσμα της πατρίδας.
Ένα από αυτά τα χωριά ήταν και η Αμυγδαλιά Κυνουρίας, από την οποία, σύμφωνα με την ιστορική αναφορά του Δημήτρη Ντάσκα, συμμετείχαν στον Ελληνοϊταλικό Πόλεμο του 1940–1941 πολλοί άνδρες, αφήνοντας το δικό τους αποτύπωμα σε μια από τις σημαντικότερες περιόδους της νεότερης ελληνικής ιστορίας.
Με αφορμή την επέτειο της 28ης Οκτωβρίου, ο Δημήτρης Ντάσκας, μέσα από δημόσια ανάρτησή του, προχώρησε σε μια ιδιαίτερα αξιόλογη καταγραφή, αναφέροντας ονομαστικά ανθρώπους της Αμυγδαλιάς που έπεσαν στον πόλεμο, επέστρεψαν τραυματισμένοι, έμειναν ανάπηροι ή υπέστησαν σοβαρά κρυοπαγήματα.
Η πρωτοβουλία του αποτελεί μια ουσιαστική συμβολή στη διατήρηση της τοπικής ιστορικής μνήμης, αναδεικνύοντας πρόσωπα και γεγονότα που αξίζει να παραμείνουν γνωστά στις νεότερες γενιές.
Οι τρεις πεσόντες της Αμυγδαλιάς
Σύμφωνα με τα στοιχεία που δημοσιοποίησε ο Δημήτρης Ντάσκας, τρεις άνδρες του χωριού έχασαν τη ζωή τους κατά τη διάρκεια του πολέμου.
Ηλίας Κατσουράνης του Νικολάου – Η θυσία στο υποβρύχιο «Πρωτεύς»
Ο Ηλίας Κατσουράνης, υποκελευστής Β΄ του Πολεμικού Ναυτικού, υπηρέτησε στο ελληνικό υποβρύχιο «Πρωτεύς», το οποίο έγραψε μία από τις πιο δραματικές σελίδες της ελληνικής ναυτικής ιστορίας.
Στις 29 Δεκεμβρίου 1940, κατά τη διάρκεια πολεμικής περιπολίας στην Αδριατική, το υποβρύχιο, υπό τις διαταγές του πλωτάρχη Μιχαήλ Χατζηκωνσταντή, επιτέθηκε σε ιταλική νηοπομπή κοντά στην Αυλώνα.
Κατά την επιχείρηση βύθισε το ιταλικό μεταγωγικό «Sardegna». Στη συνέχεια, όμως, δέχθηκε επίθεση από το ιταλικό τορπιλοβόλο «Antares», το οποίο το εμβόλισε, προκαλώντας τη βύθισή του.
Κανένα από τα 48 μέλη του πληρώματος δεν επέζησε.
Ανάμεσα στους πεσόντες βρισκόταν και ο Ηλίας Κατσουράνης, ένας άνθρωπος με καταγωγή από την Αμυγδαλιά Κυνουρίας, σύμφωνα με την καταγραφή του Δημήτρη Ντάσκα.
Η παρουσία του στο πλήρωμα του «Πρωτεύς» επιβεβαιώνεται και από δημοσιευμένους ονομαστικούς καταλόγους των πεσόντων.
Θεόδωρος Μάρκος του Κωνσταντίνου – Έπεσε στο αλβανικό μέτωπο
Ο Θεόδωρος Μάρκος, γεννημένος το 1916, συμμετείχε στον Ελληνοϊταλικό Πόλεμο υπηρετώντας στο 65ο Σύνταγμα Πεζικού.
Σύμφωνα με την ιστορική καταγραφή του Δημήτρη Ντάσκα, σκοτώθηκε στις 13 Φεβρουαρίου 1941, στο ύψωμα 1736, στην περιοχή Γκούρι Πρέρ της Τομορίτσας, νότια του ποταμού Δέβολη.
Ήταν μόλις 24 ή 25 ετών όταν έχασε τη ζωή του, μακριά από τον τόπο καταγωγής του.
Η αναφορά στο συγκεκριμένο ύψωμα παραπέμπει στις σκληρές πολεμικές επιχειρήσεις που διεξήχθησαν στο αλβανικό μέτωπο κατά τον χειμώνα του 1940–1941.
Κωνσταντίνος Κατσουράνης του Νικολάου – Πέθανε στο 4ο Ορεινό Χειρουργείο
Ο Κωνσταντίνος Κατσουράνης, γεννημένος το 1912, πολέμησε στο 8ο Σύνταγμα Πεζικού.
Όπως αναφέρει ο Δημήτρης Ντάσκας, πέθανε στις 19 Δεκεμβρίου 1940, στο 4ο Ορεινό Χειρουργείο, στην περιοχή Κολώνιο, βορειοδυτικά του Αργυροκάστρου.
Ήταν περίπου 28 ετών.
Η περίπτωσή του υπενθυμίζει ότι οι απώλειες του πολέμου δεν περιορίζονταν μόνο στους στρατιώτες που σκοτώνονταν στο πεδίο της μάχης, αλλά περιλάμβαναν και όσους έχαναν τη ζωή τους στη διάρκεια της νοσηλείας τους.
Οι άνθρωποι που επέστρεψαν με τις πληγές του πολέμου
Η καταγραφή του Δημήτρη Ντάσκα δεν περιορίζεται στους πεσόντες. Περιλαμβάνει και κατοίκους της Αμυγδαλιάς που επέστρεψαν από το μέτωπο έχοντας υποστεί σοβαρές σωματικές συνέπειες.
Ανάπηρος πολέμου
- Ξερακιάς Ευάγγελος του Ιωάννου.
Τραυματίες
- Ξερακιάς Γεώργιος του Ιωάννου, γνωστός ως «Άρχοντας».
- Ντάσκας Γεώργιος του Κωνσταντίνου.
Πολεμιστές που υπέστησαν κρυοπαγήματα
- Χιώτης Θεόδωρος του Γρηγορίου.
- Ντάσκας Ιωάννης του Κωνσταντίνου.
Τα ονόματα αυτά αποτυπώνουν μια διαφορετική διάσταση του πολέμου: εκείνη των ανθρώπων που επέζησαν, αλλά επέστρεψαν στην ιδιαίτερη πατρίδα τους έχοντας βιώσει τις κακουχίες του μετώπου.
Ο χειμώνας του 1940–1941 υπήρξε ιδιαίτερα σκληρός για τους Έλληνες στρατιώτες, οι οποίοι αναγκάστηκαν να επιχειρούν σε ορεινές περιοχές, μέσα σε χιόνια, χαμηλές θερμοκρασίες και εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες.
Τα κρυοπαγήματα αποτέλεσαν μία από τις σοβαρές δοκιμασίες που αντιμετώπισαν οι πολεμιστές, αφήνοντας σε αρκετούς μόνιμες συνέπειες.
Δημήτρης Ντάσκας: Μια σημαντική συμβολή στη διατήρηση της ιστορικής μνήμης
Ιδιαίτερη αναφορά αξίζει στον Δημήτρη Ντάσκα, ο οποίος επέλεξε να τιμήσει την επέτειο της 28ης Οκτωβρίου αναδεικνύοντας τους ανθρώπους του χωριού του και καταγράφοντας τα ονόματά τους.
Μέσα από τη δημοσίευσή του, υπενθυμίζει ότι πίσω από τα μεγάλα ιστορικά γεγονότα βρίσκονται πραγματικοί άνθρωποι, οικογένειες και τοπικές κοινωνίες που βίωσαν άμεσα τις συνέπειες του πολέμου.
Η αναφορά του αποκτά ιδιαίτερη σημασία επειδή διασώζει και παρουσιάζει συγκεντρωτικά ονόματα, πατρώνυμα, στρατιωτικές μονάδες και περιστατικά που συνδέονται με την Αμυγδαλιά Κυνουρίας.
Πρόκειται για στοιχεία που μπορούν να αποτελέσουν αφετηρία περαιτέρω ιστορικής έρευνας, μέσα από στρατιωτικά αρχεία, δημόσια έγγραφα και μαρτυρίες οικογενειών.
Η προσπάθεια του Δημήτρη Ντάσκα αναδεικνύει την αξία της προσωπικής πρωτοβουλίας στη διαφύλαξη της τοπικής ιστορίας, καθώς η μνήμη ενός τόπου διατηρείται και μέσα από όσους επιλέγουν να αναζητούν, να καταγράφουν και να δημοσιοποιούν το παρελθόν του.
Η Αμυγδαλιά θυμάται
Ογδόντα έξι χρόνια μετά την έναρξη του Ελληνοϊταλικού Πολέμου, τα ονόματα των ανθρώπων της Αμυγδαλιάς που συμμετείχαν στον αγώνα εξακολουθούν να αποτελούν μέρος της ιστορικής ταυτότητας του τόπου.
Οι τρεις πεσόντες, ο ανάπηρος πολέμου, οι τραυματίες και όσοι υπέστησαν κρυοπαγήματα αντιπροσωπεύουν διαφορετικές όψεις της ίδιας ιστορικής εμπειρίας.
Παράλληλα, όπως επισημαίνεται και στην αναφορά του Δημήτρη Ντάσκα, υπήρξαν πολλοί ακόμη άνδρες του χωριού που συμμετείχαν στον πόλεμο, άντεξαν τις κακουχίες και επέστρεψαν στις οικογένειές τους.
Η ιστορία τους αξίζει να αναζητηθεί και να καταγραφεί, ώστε να διατηρηθεί μια όσο το δυνατόν πληρέστερη εικόνα της συμμετοχής της Αμυγδαλιάς στον αγώνα του 1940–1941.
Το Leonidio24 αναδεικνύει την ιστορική καταγραφή του Δημήτρη Ντάσκα, αποδίδοντας την οφειλόμενη αναγνώριση στην πρωτοβουλία του και τιμώντας τη μνήμη των ανθρώπων της Αμυγδαλιάς που αγωνίστηκαν για την πατρίδα.
Σημείωση: Το αφιέρωμα βασίζεται στην ονομαστική καταγραφή που δημοσιοποίησε ο Δημήτρης Ντάσκας με αφορμή την επέτειο της 28ης Οκτωβρίου 2026. Η βύθιση του υποβρυχίου «Πρωτεύς» και η παρουσία του Ηλία Κατσουράνη στο πλήρωμά του επιβεβαιώνονται από πρόσθετες ιστορικές πηγές. Τα υπόλοιπα ατομικά στοιχεία αποδίδονται στην αρχική καταγραφή και παραμένουν αντικείμενο περαιτέρω τεκμηρίωσης.
