🕒 03:29
©Παγώνα Κων. Κατσικόγιαννη Pagona Katsikogianni
Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας – Ψυχοθεραπεύτρια”
“Αγαπητοί Πυροσβέστες,
η αποστολή σας είναι εξαιρετικά απαιτητική — όχι μόνο σωματικά, αλλά και ψυχικά.
Οι επιστημονικές μελέτες δείχνουν ότι όσοι βρίσκονται στην πρώτη γραμμή, όπως εσείς, βρίσκονται σε ξεχωριστό κίνδυνο για την ψυχική τους υγεία. Το έργο σας είναι μοναδικό.
Όμως πίσω από τη στολή, τον εξοπλισμό και το θάρρος, κρύβεται και η ανθρώπινη πλευρά που συχνά σηκώνει ένα βάρος αόρατο.
Στατιστικά από έρευνες:
➡️Μια συστηματική ανασκόπηση αναφέρει ότι η μέση επικρατούσα συχνότητα πιθανής PTSD σε πυροσβέστες είναι περίπου 14,3% (με εύρος 3,9% έως 54%), σε σύγκριση με 3,5% στον γενικό πληθυσμό.
➡️Σε μελέτη στην Ελλάδα (Πελοπόννησος, 2007), το 18,6% των πυροσβεστών εμφάνισε PTSD σύμφωνα με τα κριτήρια ICD-10.
➡️ Στη Γερμανία, το 18,2% των επαγγελματιών πυροσβεστών εμφάνιζε συμπτώματα PTSD, ενώ το 27% παρουσίαζε εγκλεισμένα ψυχικά συμπτώματα όπως κατάθλιψη ή κοινωνική δυσλειτουργία.
➡️Στο Ιράν, μια μετα-ανάλυση από μελέτες έδειξε ότι το 23,2% των πυροσβεστών είχε PTSD (95% διάστημα εμπιστοσύνης: 6,7%–39,6%). ➡️Γενικότερα, οι πυροσβέστες παρουσιάζουν τυπικές τιμές PTSD από 6,5% έως 37% ανάλογα με τη μελέτη και τον πληθυσμό.
➡️Ακόμα, 10% έως 35% των πρώτων ανταποκριτών, μεταξύ αυτών και πυροσβέστες, αντιμετωπίζουν ψυχικές διαταραχές (PTSD, κατάθλιψη, άγχος).
Κύριοι ψυχολογικοί παράγοντες:
👉🏻Οι πυροσβέστες εκτίθενται συχνά και επανειλημμένα σε τραυματικές εμπειρίες—συχνά πάνω από 11 φορές σε μεταφορικά ατυχήματα ή την έκθεση σε θάνατο και τραυματισμένους. Αυτό το επαναλαμβανόμενο στρες αυξάνει τον κίνδυνο PTSD.
👉🏻Επιπλέον, η δευτερογενής τραυματική καταπόνηση (βάρος από τον πόνο ή τις ιστορίες των άλλων) μπορεί να εμπλέκεται σε PTSD που μοιάζει με πρωτογενές.
👉🏻 Φυσικά, το burnout (επαγγελματική εξουθένωση), το άγχος, η αϋπνία, η υπέρταση και άλλες σωματικές επιπτώσεις είναι συχνές σε αυτούς που βιώνουν χρόνιο στρες.
👉🏻 Έως και 1 στους 5 πυροσβέστες σε διεθνείς μελέτες εμφανίζει συμπτώματα μετατραυματικού στρες (PTSD).
👉🏻Στην Ελλάδα, μετά από μεγάλες πυρκαγιές, σχεδόν 2 στους 10 πυροσβέστες παρουσίασαν PTSD.
👉🏻Το δευτερογενές τραύμα (κουβαλώντας ιστορίες απώλειας, παιδικά θύματα, τραγωδίες) επηρεάζει εξίσου έντονα.
🧑🏻🚒Ένας πυροσβέστης είχε πει σε συνέντευξη: «Μπορείς να βγεις ζωντανός από τη φωτιά, αλλά μερικές φορές οι εικόνες σε ακολουθούν στο σπίτι σου και στον ύπνο σου.»
Γιατί η Ψυχοθεραπεία είναι αναγκαία…
…και δεν είναι πολυτέλεια· είναι εξίσου αναγκαία όπως ο εξοπλισμός με τον οποίο μπαίνετε στη φωτιά.
Θωρακίζει την ψυχή, ανακουφίζει το ψυχικό βάρος και σας βοηθά να συνεχίσετε να προσφέρετε με καθαρό μυαλό, γερή ψυχή και καρδιά δυνατή.
Η ψυχοθεραπεία λειτουργεί σαν «ψυχικός εξοπλισμός.
1️⃣ Πρώιμη αντίδραση.
Η ψυχοθεραπεία σας βοηθά να εντοπίζετε τα πρώτα σημάδια ψυχικής καταπόνησης και να παρεμβαίνετε πριν αυτά εξελιχθούν.
2️⃣ Επεξεργασία επαναλαμβανόμενων τραυματικών βιωμάτων.
Παρέχει ασφαλή χώρο για να επεξεργαστείτε και να «ξεφορτωθείτε» τα βαριά φορτία.
3️⃣ Ανάπτυξη ψυχικής ανθεκτικότητας (resilience)
Σας ενδυναμώνει ώστε, παρά τις προκλήσεις, να παραμένετε λειτουργικοί, συγκεντρωμένοι και ισορροπημένοι στις κρίσιμες στιγμές.
4️⃣ Αποφυγή συνέπειων και φθοράς.
Βοηθά στη μείωση της πιθανότητας για κατάθλιψη, χρόνιο στρες, σωματικά προβλήματα (όπως υπέρταση, έλλειψη συγκέντρωσης ή διαταραχές ύπνου), και προστατεύει τις οικογενειακές και προσωπικές σχέσεις, που συχνά φθείρονται από το επαγγελματικό στρες.
5️⃣Σας επιτρέπει να ξεφορτώσετε το βάρος των δύσκολων εικόνων.
Προτεινόμενες παρεμβάσεις.
Οι διεθνείς οργανισμοί και επιστημονικές ενώσεις ψυχικής υγείας προτείνουν:
✳️Peer Support (Υποστήριξη από συναδέλφους): ειδικά εκπαιδευμένοι πυροσβέστες που προσφέρουν ακρόαση και καθοδήγηση στους συναδέλφους τους.
✳️Ομαδικές συναντήσεις αποφόρτισης (debriefing): μετά από δύσκολες αποστολές, ώστε η ομάδα να μοιράζεται το βάρος.
✳️Ατομική ψυχοθεραπεία: με επαγγελματία ψυχικής υγείας (σύμβουλο ψυχικής υγείας, ψυχολόγο ή ψυχοθεραπευτή), για βαθύτερη επεξεργασία τραυματικών εμπειριών.
✳️Ψυχοεκπαίδευση: εκπαίδευση στο πώς να αναγνωρίζετε έγκαιρα τα σημάδια άγχους, burnout ή PTSD.
✳️Πρόληψη με τακτικούς ελέγχους ψυχικής υγείας: όπως γίνονται οι σωματικές εξετάσεις, έτσι και η ψυχική υγεία χρειάζεται «check-up».
🧑🏻🚒Ένας άλλος πυροσβέστης το είχε συνοψίσει έτσι:
«Το να μιλάς με κάποιον ειδικό είναι σαν να αφήνεις το κράνος και την αναπνευστική συσκευή κάτω για λίγο, να πάρεις ανάσα και να συνεχίσεις πιο δυνατός.»
©Παγώνα Κων. Κατσικόγιαννη Pagona Katsikogianni
Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας – Ψυχοθεραπεύτρια”
Ευχαριστούμε θερμά την κυρία Κατσικόγιανη για την επιστολή άρθρο που μας έστειλε μετά την συνέντευξη του προέδρου της Πανελλήνια Ομοσπονδία Ενώσεων Υπαλλήλων Πυροσβεστικού Σώματος Νικολαος Λαυρανος για το Επικίνδυνο και Ανθυγιεινό του επαγγέλματος μας.
Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας
Πυροσβεστικό Σώμα Ελλάδας