Τον Απρίλιο του 1941, ναυτικοί από τη μικρή παραθαλάσσια κοινότητα της Νότιας Κυνουρίας συμμετείχαν σε επιχειρήσεις μεταφοράς Βρετανών στρατιωτών που προσπαθούσαν να διαφύγουν από την ηπειρωτική Ελλάδα.
Η Σαμπατική, ένας μικρός παραθαλάσσιος οικισμός της Νότιας Κυνουρίας, βρέθηκε τον Απρίλιο του 1941 στο επίκεντρο μιας ιδιαίτερα επικίνδυνης προσπάθειας διάσωσης συμμαχικών στρατιωτών.
Καθώς η γερμανική προέλαση ανέτρεπε τις στρατιωτικές ισορροπίες στην Ελλάδα, εκατοντάδες Βρετανοί και άλλοι συμμαχικοί στρατιώτες αναζητούσαν τρόπο να φτάσουν στην Κρήτη.
Τα μικρά λιμάνια της ανατολικής Πελοποννήσου απέκτησαν τότε ιδιαίτερη σημασία.
Ανάμεσά τους και η Σαμπατική, όπου ντόπιοι ναυτικοί ανέλαβαν αποστολές που απαιτούσαν τόλμη, εμπειρία στη θάλασσα και αποφασιστικότητα.
Η πρώτη αποστολή – Η μαρτυρία απογόνου του ναυτικού
Σημαντικά νέα στοιχεία για την πρώτη αποστολή μεταφοράς Βρετανών στρατιωτών από τη Σαμπατική το 1941 γνωστοποίησε στο Leonidio24 ο Νίκος Τζανέτος, δισέγγονος του ναυτικού Παναγιώτη Τζανέτου, γνωστού με το προσωνύμιο «Πέντε».
Σύμφωνα με την οικογενειακή μαρτυρία, ο Παναγιώτης Τζανέτος μετέφερε με επιτυχία έξι Βρετανούς στρατιώτες στην Κρήτη, χρησιμοποιώντας ξύλινη βάρκα τύπου «κουτούλα», μήκους επτά μέτρων.
Ο κ. Τζανέτος διευκρινίζει ότι κατά τη διάρκεια του ταξιδιού δεν σημειώθηκε ανατροπή του σκάφους, διορθώνοντας σχετική αναφορά της αρχικής δημοσίευσης.
Η μαρτυρία παρουσιάζει επίσης διαφορά ως προς το μικρό όνομα του ναυτικού σε σχέση με παλαιότερες δημοσιευμένες ιστορικές καταγραφές.
Το Leonidio24 καταγράφει τη σημαντική αυτή διευκρίνιση, με στόχο την πληρέστερη και ακριβέστερη παρουσίαση των γεγονότων της εποχής.
Η δεύτερη επιχείρηση
Στις 24 Απριλίου 1941 πραγματοποιήθηκε νέα αποστολή με το καΐκι του Σταύρου Ζαρόκωστα, γνωστού ως «Λούλου».
Το σκάφος χρησιμοποιήθηκε για τη μεταφορά μεγαλύτερης ομάδας συμμαχικών στρατιωτών.
Στην επιχείρηση συμμετείχαν επίσης ναυτικοί της περιοχής, οι οποίοι γνώριζαν τις ακτές, τους όρμους και τα περάσματα της νότιας Πελοποννήσου.
Το ταξίδι απαιτούσε προσεκτικές κινήσεις, καθώς η γερμανική στρατιωτική παρουσία ενισχυόταν και ο κίνδυνος εντοπισμού ήταν συνεχής.
Η διαδρομή περιλάμβανε ενδιάμεσους σταθμούς ανεφοδιασμού και αλλαγές στον σχεδιασμό, ανάλογα με τις πληροφορίες για την παρουσία εχθρικών δυνάμεων.
Η τρίτη αποστολή και η γερμανική επέμβαση
Στα τέλη Απριλίου ακολούθησε τρίτη επιχείρηση με το καΐκι του Θόδωρου Πανάγου.
Η αποστολή αφορούσε τη μεταφορά περίπου 70 Βρετανών στρατιωτών, σύμφωνα με τη σχετική ιστορική καταγραφή.
Το σκάφος κινήθηκε προς τις νότιες ακτές της Πελοποννήσου, με στόχο τη συνέχιση του ταξιδιού.
Ωστόσο, στην περιοχή του ακρωτηρίου Καμήλι, κοντά στον Κάβο Μαλιά, οι Γερμανοί εντόπισαν την ομάδα.
Ακολούθησε στρατιωτική επέμβαση και το καΐκι καταστράφηκε ή κατασχέθηκε, σύμφωνα με τις διαφορετικές αφηγήσεις που έχουν διασωθεί.
Η αποστολή δεν ολοκληρώθηκε όπως είχε σχεδιαστεί.
Οι άνθρωποι πίσω από τις αποστολές
Οι ναυτικοί της Σαμπατικής δεν διέθεταν στρατιωτικά πλοία ή οργανωμένη ναυτική υποστήριξη.
Χρησιμοποίησαν τα μέσα που διέθεταν για τις επαγγελματικές τους δραστηριότητες, αναλαμβάνοντας τη μεταφορά στρατιωτών σε συνθήκες πολέμου.
Τα ονόματα που διασώζονται στις ιστορικές αφηγήσεις αποτελούν πολύτιμο μέρος της τοπικής μνήμης.
Πρόκειται για ανθρώπους που βρέθηκαν αντιμέτωποι με αποφάσεις οι οποίες μπορούσαν να αλλάξουν τη ζωή τους μέσα σε λίγες ώρες.
Μια λιγότερο γνωστή σελίδα της ιστορίας μας
Η συμβολή της Σαμπατικής στην προσπάθεια μεταφοράς συμμαχικών στρατιωτών υπενθυμίζει ότι η ιστορία του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου δεν γράφτηκε μόνο στα μεγάλα πεδία των μαχών.
Γράφτηκε και στα μικρά λιμάνια, στις ψαρόβαρκες και στις ακτές της Νότιας Κυνουρίας.
Οι αποστολές αυτές συνδέουν τη Σαμπατική με τα μεγάλα γεγονότα του Απριλίου 1941 και την προσπάθεια συνέχισης του αγώνα στην Κρήτη.
Η ανάδειξή τους αποτελεί χρέος απέναντι στην ιστορική μνήμη και στους ανθρώπους που συμμετείχαν.
Η μικρή Σαμπατική απέκτησε τη δική της θέση στη μεγάλη ιστορία του πολέμου, μέσα από τις επικίνδυνες θαλάσσιες αποστολές των κατοίκων της.
Σύνταξη – Επιμέλεια: Σπύρος Σουλιώτης | Leonidio24
