🕒 14:15
«Πράσινες» μπίζνες στο Μαυροβούνι της βόρειας Πηλίου, με την ευλογία της Εκκλησίας, αποκαλύπτει σήμερα το Documento. Το 2020, η Ιερά Μονή Φλαμουρίου μίσθωσε σε ενεργειακή εταιρεία δασική έκταση ιδιαίτερου φυσικού κάλλους και αμφισβητούμενης ιδιοκτησίας, με σκοπό την εγκατάσταση ανεμογεννητριών, τρία χρόνια πριν το Υπουργείο Περιβάλλοντος εγκρίνει επισήμως το συγκεκριμένο έργο για τη δημιουργία αιολικού πάρκου το 2023.
Η κυβέρνηση έδωσε το «πράσινο φως», αποδεχόμενη τους περιβαλλοντικούς όρους, παρότι –όπως καταγγέλλουν οι κάτοικοι που αντιδρούν– η περιοχή προστατεύεται από την Ευρωπαϊκή Ένωση ως Natura 2000, γεγονός που απαγορεύει κάθε ανθρώπινη παρέμβαση.
Τι ακριβώς συμβαίνει και πώς αποδεικνύεται ότι πίσω από τον καπνό υπάρχει φωτιά και οσμή σκανδάλου, αποκαλύπτει η έρευνα του Documento…
«Ευλογημένες» ανεμογεννήτριες
Όπως είναι γνωστό, η Εκκλησία διαχειρίζεται εκτεταμένες εκτάσεις γης στην Ελλάδα και συμμετέχει σε «επενδυτικά σχέδια» ή τις εκμισθώνει προς εκμετάλλευση. Αυτό συνέβη και στη συνεργασία της εταιρείας Energy Montenegro ΙΚΕ με την Ιερά Μονή Φλαμουρίου της Ιεράς Μητρόπολης Δημητριάδος και Αλμυρού στη βόρεια Πήλιο.
Η δυνατότητα μίσθωσης εκτάσεων που η Εκκλησία δηλώνει ως ιδιοκτησία της απορρέει και από το άρθρο 21 του κανονισμού διαχείρισης και αξιοποίησης μοναστηριακής περιουσίας και εκτέλεσης έργων (απόφαση 1004/680/7.4.2021 της Διαρκούς Ιεράς Συνόδου). Κάθε μονή έχει τη δυνατότητα σύναψης επωφελών συμβάσεων με νομικά πρόσωπα που δραστηριοποιούνται στην εγκατάσταση φωτοβολταϊκών συστημάτων και ανεμογεννητριών σε εκτάσεις της.
Ας πάρουμε όμως τα πράγματα από την αρχή.
Με την υπογραφή του Μητροπολίτη Δημητριάδος κ. Ιγνατίου, ο μοναδικός μοναχός της Μονής Φλαμουρίου, ηγούμενος Συμεών –υπάρχει και ένας δόκιμος μοναχός– υπέγραψε τον Ιούνιο του 2020 σύμβαση μίσθωσης με την Energy Montenegro ΙΚΕ, παραχωρώντας έκταση 2.904 στρεμμάτων για την εγκατάσταση 16 ανεμογεννητριών.
Στη σύμβαση προβλέπεται ότι η Ιερά Μονή Φλαμουρίου θα λαμβάνει «ετήσιο μίσθωμα ύψους 3.333 ευρώ για τα τρία πρώτα έτη της μίσθωσης και ετήσιο μίσθωμα 5.100 ευρώ για κάθε ανεμογεννήτρια για τα υπόλοιπα έτη της σύμβασης».
Αμφισβητούμενη ιδιοκτησία
Η συγκεκριμένη περιοχή αποτελεί εδώ και δεκαετίες αντικείμενο έντονης διαμάχης μεταξύ του Δήμου Ρήγα Φεραίου και της Ιεράς Μονής Φλαμουρίου. Αμφισβητείται κατά πόσο η έκταση που εκμισθώθηκε ανήκει εξ ολοκλήρου στη Μονή. Οι διαφορές σχετικά με τα ιδιοκτησιακά δικαιώματα ανάγονται ήδη από το 1900.
Η διαμάχη μεταξύ των χωριών του Δήμου Ρήγα Φεραίου και της Μονής Φλαμουρίου αφορά τα όρια των δασών κάθε πλευράς, ενώ στις περιπτώσεις των χωριών Βένετο και Κεραμίδι η Μονή διεκδικεί, πέραν των δασών που τα περιβάλλουν, και τις καλλιεργήσιμες εκτάσεις τους.
Παρά τις αντιρρήσεις του Δήμου, η Μονή επέλεξε να ακολουθήσει τον… «νόμο του Θεού» και προχώρησε στη μίσθωση της αμφισβητούμενης έκτασης. Πρόκειται, συνεπώς, για μια ακόμη περίπτωση επικερδών και σκοτεινών επιχειρηματικών δραστηριοτήτων εκκλησιαστικών παραγόντων, ανάλογων με εκείνες που στο παρελθόν οδήγησαν σε σκάνδαλα, όπως το γνωστό της Μονής Βατοπεδίου.
Η κυβέρνηση αγνοεί την Ευρωπαϊκή Ένωση
Πέραν της αμφισβητούμενης ιδιοκτησίας, η έκταση προστατεύεται από την Ευρωπαϊκή Ένωση ως περιοχή Natura 2000. Σε μια ζώνη όπου απαγορεύεται η ανθρώπινη δραστηριότητα και προστατεύεται το φυσικό περιβάλλον και η άγρια ζωή, προωθείται η ανάπτυξη αιολικού πάρκου.
Η κλίμακα του έργου είναι τεράστια: κάθε μία από τις 16 ανεμογεννήτριες θα έχει ύψος πύργου 127,5 μέτρων και διάμετρο έλικα 145 μέτρων.
Παρά την ευρωπαϊκή νομοθεσία, η κυβέρνηση Μητσοτάκη επέλεξε, τον Ιούλιο του 2023, με την απόφαση ΔΙΠΑ/54148/3588, να εγκρίνει την εγκατάσταση των ανεμογεννητριών στο δάσος Φλαμουρίου, παρότι η περιοχή έχει χαρακτηριστεί Ζώνη Ειδικής Προστασίας για την ορνιθοπανίδα και Ειδική Ζώνη Διατήρησης – Τόπος Κοινοτικής Σημασίας, ενταγμένη στο δίκτυο Natura 2000.
Η εταιρεία που εκμεταλλεύεται το έργο είχε μισθώσει και επενδύσει στην περιοχή σαν να ήταν βέβαιο εξαρχής ότι η προστατευόμενη φύση της δεν θα αποτελούσε εμπόδιο.
Έντονες αντιδράσεις κατοίκων
Οι κάτοικοι του Δήμου Ρήγα Φεραίου εξέφρασαν έντονη αντίδραση και αγανάκτηση για τις ενέργειες του ηγούμενου και του κράτους, επισημαίνοντας ότι η περιοχή οδηγείται στη μετατροπή της σε εκτεταμένο βιομηχανικό εργοτάξιο ανεμογεννητριών.
Η περιοχή γειτνιάζει με τις πλημμυρισμένες εκτάσεις της λίμνης Κάρλας, όπου έχουν ήδη σημειωθεί σοβαρές καταστροφές λόγω εγκληματικών ελλείψεων στην αντιπλημμυρική προστασία. Η εγκατάσταση ανεμογεννητριών αναμένεται να επιφέρει νέο πλήγμα σε αγρότες, κατοίκους και πανίδα.
Σε ψήφισμα διαμαρτυρίας αναφέρουν χαρακτηριστικά:
«Η εγκατάσταση των ανεμογεννητριών προβλέπεται να γίνει στην καρδιά δασικής έκτασης με αιωνόβιες βελανιδιές, υψηλής φυσικότητας, ενταγμένης στο Ευρωπαϊκό Οικολογικό Δίκτυο Natura 2000 και πάνω από μια οικολογικά ευαίσθητη περιοχή, όπως η λίμνη Κάρλα».
Προειδοποιήσεις της Κομισιόν
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, σε επιστολή της προς την ελληνική κυβέρνηση τον Φεβρουάριο του 2023, προειδοποίησε ότι η εγκατάσταση ανεμογεννητριών σε περιοχές Natura 2000 μπορεί να αποβεί μοιραία για τα οικοσυστήματα.
Τόνισε ότι τέτοιες περιοχές πρέπει να προστατεύονται από κάθε ανθρώπινη παρέμβαση που θα μπορούσε να απειλήσει τα πλέον πολύτιμα και απειλούμενα είδη. Σε διαφορετική περίπτωση, η Επιτροπή δύναται να επιβάλει πρόστιμα στο κράτος-μέλος για παραβίαση της ευρωπαϊκής νομοθεσίας.
Χαρακτηριστικό είναι ότι η ΕΕ χρηματοδοτεί τις περιοχές Natura 2000 στην Ελλάδα με 1 δισ. ευρώ, εκ των οποίων 641 εκατ. προορίζονται για δράσεις διατήρησης και αποκατάστασης οικοτόπων, σύμφωνα με το εγκεκριμένο Πλαίσιο Δράσεων Προτεραιότητας 2021-2027.
Ωστόσο, η κυβέρνηση επέλεξε για άλλη μια φορά να δώσει προτεραιότητα στους κανόνες της αγοράς, με επίκεντρο –στην περίπτωση της Μονής Φλαμουρίου– την εκκλησιαστική ακίνητη περιουσία, ακόμη και με την πλήρη κρατική κάλυψη.