🕒 08:26
Στην καρδιά των Πελετών έχει γεννηθεί μια νέα πλατφόρμα πολιτισμού που φέρνει σε διάλογο καλλιτέχνες και ερευνητές από την Ελλάδα και το εξωτερικό. Το Βελανίδι επιχειρεί μέσω της τέχνης και της έρευνας να συνδέσει την πολιτιστική κληρονομιά και την τοπική ιστορία με το παρόν του τόπου.
Leonidio24 – Πώς γεννήθηκε η ιδέα του Velanidi Residency;
Κατερίνα Κωνσταντίνου – Η ιδέα γεννήθηκε πρωτίστως από τη δική μου ανάγκη και επιθυμία να γνωρίσω καλύτερα τον τόπο καταγωγής μου, τα Πελετά – ένα χωριό για το οποίο, μέχρι πρόσφατα, ήξερα ελάχιστα. Έχοντας ταξιδέψει και κάνει εθνογραφική έρευνα σε διάφορους, «ξένους» για μένα τόπους στην Ελλάδα και αλλού, είχα αποκτήσει μια αυτοπεποίθηση ότι ξέρω πώς να μαθαίνω από και για τους τόπους και τους ανθρώπους τους. Ωστόσο, τα Πελετά αποδείχθηκαν το πιο δύσκολο πεδίο: ερμητικά κλειστά, χωρίς σημεία αναφοράς στον χώρο και στον χρόνο.
Συνήθως, όταν επισκέπτεται κανείς έναν τόπο, θα βρει μπροστά του ένα τοπικό μουσείο, κάποιο μνημείο ή έναν χώρο μνήμης· θα σταθεί μπροστά σε πινακίδες που μνημονεύουν γεγονότα και ανθρώπους. Αυτή η συνάντηση είναι, κατά κάποιο τρόπο, απόρροια της περιέργειάς μας να γνωρίσουμε τον «άλλο». Στα Πελετά, όμως, αυτό απουσιάζει. Και κάπου εκεί γεννήθηκε η σκέψη ότι χρειάζεται μια πρωτοβουλία που θα λειτουργεί ερευνητικά, συμμετοχικά και δημιουργικά· μια πλατφόρμα-γέφυραανάμεσα στο παρελθόν και το παρόν. Ένα πεδίο όπου μπορούν να παραχθούν νέες αφηγήσεις, να καταγραφούν ιστορίες και μνήμες, εμπειρίες και τοπία, και να διαμορφωθούν πολλαπλές κατανοήσεις τόσο για το χωριό όσο και για το ευρύτερο οροπέδιο που το περιβάλλει.
Τρισδιάστατη εικονογράφηση με θέμα τα Πελετά, της Λίζας Αδαμαντίδη Μπ. (2024).
Leonidio24 – Γιατί επιλέξατε το όνομα «Βελανίδι» για την πρωτοβουλία σας; Τι σημαίνει
για εσάς και πώς συνομιλεί με τον τόπο;
Κατερίνα Κωνσταντίνου – Το όνομα «Βελανίδι» έχει άμεση σχέση με τα Πελετά. Λέγεται ότι το ίδιο το χωριό πήρε το όνομά του από τη λέξη peletlar, που σημαίνει στα τούρκικα «βελανίδια». Αυτός ο καρπός είναι ταυτόχρονα και σπόρος, που προστατεύεται μέσα σε ένα αγκαθωτό κύπελο μέχρι να πέσει στη γη και να φυτρώσει. Έτσι, το όνομα συνδέεται κατ’ αρχάς με τον ίδιο τον τόπο, όπου και σήμερα συναντά κανείς πολλές βελανιδιές, κάποιες από αυτές υπεραιωνόβιες. Από την άλλη πλευρά, το βελανίδι λειτουργεί ως σύμβολο του ίδιου του εγχειρήματος, το οποίο φιλοδοξεί να φυτέψει ένα σπόρο, να τον προστατεύσει μέχρι να φυτρώσει και να δυναμώσει και με αυτό τον τρόπο να αναδείξει και να εμπλουτίσει την πολιτιστική κληρονομιά, να κρατήσει ζωντανή την τοπική ιστορία και τις παραδόσεις, και να μεταδώσει τη γνώση του τόπου στο παρόν και το μέλλον.
Leonidio24 – Ποιο είναι το όραμά σας για το Βελανίδι; Πώς φαντάζεστε ότι μπορεί να
εξελιχθεί και να συμβάλει στα Πελετά και στο ευρύτερο οροπέδιο;
Κατερίνα Κωνσταντίνου – Το όραμα του Βελανιδιού στα Πελετά της Νότιας Κυνουρίας είναι να αναδείξει και να φροντίσει τη φυσική και πολιτιστική κληρονομιά του τόπου, μέσα από την έρευνα και την τέχνη. Φιλοδοξεί να γίνει ένας τόπος φιλοξενίας και διαλόγου, όπου καλλιτέχνες και ερευνητές συνεργάζονται για να καταγράψουν, να μελετήσουν και να ξαναφωτίσουν την τοπική ιστορία και τις μνήμες της κοινότητας, ανοίγοντας ταυτόχρονα νέους δρόμους κατανόησης για το παρόν και το μέλλον. Το Βελανίδι έχει τη μορφή μη κερδοσκοπικής πρωτοβουλίας, που αντλεί τους πόρους του από χρηματοδοτικά προγράμματα και συνεργασίες. Μέχρι στιγμής έχει λάβει υποστήριξη από το Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού καθώς και από το Costas M. Lemos Foundation, μέσω του προγράμματος «Σημεία Στήριξης» του Ιδρύματος Μποδοσάκη.
Leonidio24 – Τι είδους καλλιτέχνες και ερευνητές φιλοξενείτε;
Κατερίνα Κωνσταντίνου – Μέχρι στιγμής, έχουμε επικεντρωθεί σε ένα πρόγραμμα φιλοξενίας εικονογράφων παιδικών βιβλίων, το οποίο φιλοδοξούμε να συνεχίσουμε και να εμπλουτίσουμε. Έχουμε ήδη φιλοξενήσει τη Λίζα Μπ. Αδαμαντίδη, εικονογράφο από την Κωνσταντινούπολη, ενώ πέρυσι είχαμε τη χαρά να συνεργαστούμε με τη Μαρίνα Δημοπούλου, η οποία δούλεψε μαζί με τους μαθητές και τη δασκάλα του Δημοτικού Σχολείου των Πελετών. Για εμάς έχει ιδιαίτερη σημασία οι φιλοξενούμενοι καλλιτέχνες και ερευνητές να αλληλεπιδρούν με την τοπική κοινότητα, ώστε το έργο τους να συνδέεται ζωντανά με τον τόπο και τους ανθρώπους του.
Παράλληλα, έχουμε ξεκινήσει την καταγραφή προφορικών μαρτυριών, σε συνεργασία με κινηματογραφιστές, καθώς και την τεκμηρίωση της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς των Πελετών και της περιοχής, με τη συμβολή αρχιτεκτόνων. Με αυτό τον τρόπο, το Βελανίδι επιχειρεί να συνδέσει διαφορετικά είδη γνώσης και δημιουργίας, ώστε να προκύψουν νέοι τρόποι κατανόησης και αφήγησης της ιστορίας και της μνήμης του τόπου.
Ιστορικό φωτογραφικό υλικό από τα Πελετά, που συγκεντρώνεται και ψηφιοποιείται
στο πλαίσιο της έρευνας του Βελανιδιού.
Leonidio24 – Ποιες ήταν οι μεγαλύτερες προκλήσεις μέχρι τώρα; Και ποια είναι τα άμεσα
σχέδιά σας;
Κατερίνα Κωνσταντίνου – Οι μεγαλύτερες προκλήσεις ήταν εξ αρχής –και παραμένουν έως σήμερα– δύο: αφενός η αποκατάσταση του παλιού ληνού, που πρόκειται να διαμορφωθεί σε χώρο φιλοξενίας και εργασίας για ερευνητές και καλλιτέχνες, και αφετέρου η εξασφάλιση των απαραίτητων πόρων για να μπορέσει να υλοποιηθεί το όραμα. Και τα δύο απαιτούν χρόνο, συνεργασίες και συνεχή προσπάθεια, αλλά αποτελούν ταυτόχρονα τον πυρήνα πάνω στον οποίο θα στηριχθεί η βιωσιμότητα και η εξέλιξη του εγχειρήματος.
Leonidio24 – Ποιο είναι το όραμά σας για το μέλλον;
Η βασική μας μέριμνα είναι να εδραιώσουμε το Βελανίδι ως έναν χώρο φιλοξενίας και δημιουργίας που θα προσελκύει σταθερά καλλιτέχνες και ερευνητές στην περιοχή του οροπεδίου των Πελετών. Σχεδιάζουμε να ολοκληρώσουμε την αποκατάσταση του ληνού, ώστε να λειτουργήσει ως τόπος εργασίας και διαμονής, και να επεκτείνουμε τα προγράμματά μας, δίνοντας έμφαση τόσο στη συνεργασία με την τοπική κοινότητα όσο και στη διεθνή δικτύωση.
Βρείτε περισσότερες πληροφορίες για το Βελανίδι στο https://velanidi-residency.gr/
και στα: https://www.instagram.com/velanidi.residency/ & https://www.facebook.com/velanidi.residency
Όψη του ληνού του 1903 στα Πελετά, δείγμα τυπικής παραδοσιακής αρχιτεκτονικής
της περιοχής.